Over je eigen drempel heen - met het oerbrein naar vertrouwen en commitment in 6 stappen.

Onlangs bezocht ik een team, waarin de teamleden al jarenlang een goede onderlinge band met elkaar hadden, behalve met de teamcoördinator. Het wederzijdse vertrouwen leek geheel verdwenen. Op de vraag wat er nodig was om de werkrelatie effectief te maken bleef het stil, niemand had enig idee. Ieder nam stelling en leek te wachten tot de ander zou vallen.

Soms heb je geluk!

Soms heb je geluk. Dan valt die ander inderdaad en kun je met een opgelucht, bevrijd en tevreden winnaarsgevoel verder. Zo had ik bijvoorbeeld zelf eens besloten mijn baan op te zeggen wegens grote ergernis aan mijn leidinggevende, toen ik precies voor het verzenden van mijn ontslagbrief het bericht ontving dat mijn leidinggevende zelf opstapte (niet om mij overigens). Wat een geluk! Andersom gebeurde ook, dat een leidinggevende in de startblokken stond om mij in een ontslagdossier te nagelen, toen ik zelf de voor de ander bevrijdende tekst mailde: ‘ik vertrek’.

Het toeval helpt het oerbrein een handje

Wachten tot er iemand valt, in de overtuiging dat de volhouder wint, levert dus soms best iets op. Het kan alleen wel lang duren en intussen ben je meestal niet heel blij. Zou er een andere mogelijkheid zijn dan de drie variaties die het oerbrein ons ingeeft, tijdens een patstelling in de samenwerking:

• 1. ‘De groeten, ik ben weg en/of ik meld me ziek’ – dit meestal in de hoop op groener gras elders (vluchten),
• 2. ‘Kom maar op, ik zorg ervoor dat jij vertrekt of verdwijnt – zeker niet perse naar groener gras’ (vechten),
• 3. ‘Laat maar zitten, ik doe gewoon alsof we niet bestaan’ – groen gras bestaat toch niet (bevriezen).

Is er wellicht een constructievere manier te bedenken dan te wachten op het toeval, een manier die recht doet aan jezelf, aan de ander, en niet in de laatste plaats aan het bestaansrecht van het team en de doelstellingen van de organisatie en de samenleving? We zijn toch immers geen koeien op zoek naar gras, maar creërende bewuste mensen op zoek naar duurzame harmonie, innerlijke vrede, geluk en gezondheid?

Over de eigen drempel heen

In de langdurige stilte, die ontstond na de vraag wat er nodig was voor vertrouwen en commitment, ontstond een woordeloze en onzichtbare beweging. Deze was uiteindelijk ook te horen doordat een teamlid plots opmerkte: ‘ik denk dat we over onze eigen drempel heen moeten stappen’.

Iedereen leek meteen te begrijpen wat er bedoeld werd en wat dat voor ieder van hen inhield. Ook die beweging voltrok zich in stilte. Alsof er weer verbinding ontstond, in de ruimte die de stilte bood. Als brak water dat weer gaat stromen, als het herstel van de connectie met internet. Als een doorbrekend besef dat er een hoger doel is dan het eigen strijdplan.

De drempel?

In dit specifieke geval begreep ik meteen dat ‘over de eigen drempel heen stappen’ betekende: precies het tegenovergestelde doen van wat je al die tijd deed, namelijk uit de loopgraven stappen in plaats van deze te versterken, tevoorschijn komen in plaats van je te verstoppen, naar buiten gaan in plaats van binnen te blijven en onaanraakbaar en onkwetsbaar te zijn voor anderen. De drempel als ‘stop-contact’.

Een eigen huis

Met de metafoor van een eigen huis indachtig is goed te zien wat het vraagt van mensen om over hun eigen drempel heen te stappen, de deur uit en de openbare door zon verlichte straat in. De veiligheid van het eigen huis te verlaten, en zichtbaar en kwetsbaar te zijn. Op de ander af te stappen, de straat over te steken, met het denkbeeldige gevaar onderweg geraakt te worden.

In 6 stappen over de drempel

Wat vraagt het van mensen om bij een patstelling in de samenwerking de eigen drempel over te stappen? In alle eenvoud best veel.

Bijgaand 6 stappen ter ondersteuning:

• 1. Sta achter jezelf en durf je te tonen. Wees de goede versie van jezelf in plaats van een fractie daarvan, geleid door angst en onzekerheid. Zet jezelf in het volle licht en neem jezelf serieus in wat je denkt, voelt, weet en doet.
• 2. Neem de volle verantwoordelijkheid voor je woorden, daden, effecten en resultaten op de situatie. Zeg dus niet dat het aan de ander of aan het systeem ligt. Zeg niet dat het niet jouw schuld is. Daarmee ontsla je jezelf van je verantwoordelijkheid en van je invloed. Wees aldus niet onschuldig.
• 3. Zie jezelf als onderdeel: hoe je denkt, voelt, kijkt en doet is niet hoe iedereen denkt, voelt, kijkt en doet. Zie de ander los van je eigen werkelijkheid, en bied deze net als jezelf ook ruimte en plek naast jou.
• 4. Hou oog voor het geheel waarin jij en de ander(en) opereren: de gezamenlijke taak en doel in de organisatie.
• 5. Laat de stilte spreken in plaats van jezelf, je ego, de doener die van alles wil en moet. Doe aldus precies het tegenovergestelde van wat je neigt te doen.
• 6. Hou de onderlinge verbindingen aan, ook als dat spannend, lastig, eng is. Zoek zo nodig een coach.

De straat oversteken

Mijn overbuurvrouw werd twee jaar geleden geheel onverwachts blind. Tijdens een bakkie vroeg ze me: ‘Weet je waar ik nou depressief van raak?’. Ik verwachtte een verhaal over het niet kunnen zien opgroeien van buur- en kleinkinderen, van niet kunnen reizen, over afhankelijkheid van haar man.Ze zei echter: ‘Wat er nu gebeurt met het milieu, dat vind ik pas erg’. Over je eigen drempel heen stappen – een mooier voorbeeld kan ik me niet wensen. 

De voorbeelden liggen voor het oprapen in de eigen straat. Je moet er wel even voor uit huis.

We zullen doorgaan, tot we …? Van doorwerkers naar duurzame werkers.

'Die knie is gewoon helemaal naar de klote' zegt zijn zaakwaarnemer Chiel Dekker. 

In de elfde minuut viel Kevin Strootman, de middenvelder van AS Roma, in de competitiewedstrijd tegen Napoli geblesseerd uit nadat hij in de zevende minuut al door zijn knie was gegaan. Niettemin speelde Strootman door, tot hij kort daarna definitief moest afhaken. Een MRI-scan wees een dag later uit dat de schade in zijn knie enorm is: gescheurde kruisbanden, een kapotte meniscus en een beschadigde mediale band. Inspanningsfysioloog Raimond Verheijen, directeur van de World Football Academy, is verbaasd dat Strootman doorspeelde nadat hij al door zijn knie was gegaan. ‘Kevin zal zich moeten dwingen deze blessure te analyseren. Hij is het slachtoffer van een typische ziekte uit het voetbal, die van: niet zeiken, doorspelen. Hij had zijn carrière beter moeten beschermen’.

Een exemplarisch geval dat mij in mijn begeleidingswerk in verschillende varianten ter oren komt:

• Waarom werk ik zo hard? Ik lijk wel een workaholic. Hoe kan ik stoppen?
• Waarom werk ik nog steeds zo hard, terwijl ik me heb voorgenomen het anders te doen, rust te nemen tussendoor.
• Waarom heb ik geen zin meer in werken na het behalen van een major deadline, en vind ik dat stom van mezelf?
• Ik ben helemaal leeg, wat moet ik doen om weer door te gaan?
• Elke vergadering is het rammen, ik hoor niet eens meer wat er gezegd wordt.

Doorwerken

Het gaat hier duidelijk niet om ‘duurzaam werken’ maar om ‘doorwerken’. De vraag is wat maakt dat we over eigen grenzen heengaan en los van de eigen maat handelen? Wat is zo belangrijk, dat we stoppen met het voelen en aannemen van de eigen grenzen. Wat is het in ons dat eigen grenzen negeert omwille van een te  behalen doel?

Universele kenmerken van een niet duurzame werker

Welnu, in mij is dat de ‘Toos Hobbema’ en omdat ik door deze Toos nogal veel verstand van werken heb -door het simpele gegeven dat deze geboren en getogen is in het Westland- weet ik dat door het niet voelen en aannemen van fysieke, psychologische en emotionele grenzen, het mogelijk is om door te gaan, lang door te gaan, langer door te gaan tot … ‘ik een ons weeg’. Om welke reden is Toos overigens onbekend. Enkele uitspraken van de Westlandse Toos Hobbema geven echter de universele kenmerken van een niet duurzame doorwerker goed weer:

1. Werkmentaliteit. De meeste van mijn collegiale relaties bestaan uit niet meer dan het bespreken van werkonderwerpen in zo kort mogelijke tijd. Mensen vinden mij niet ‘gezellig’ en hebben geen gevoel van ‘contact’. Dat verbaast mij niet want dat is ook nooit mijn bedoeling geweest, wat mij wel verbaast is dat ze dat missen.

2. Succesvol functioneren. Het gaat er om je taak goed uit te voeren. Het moet sowieso lukken, whatever happens.

3. Out of the box werken. Als een Arnold Schwarzenegger in gevaar, sta ik elke ochtend vol adrenaline op om ‘al het werk’ te verzetten, dat ik bovendien zelf creëer als het er niet is. Ik zoek  bergen om in te hakken, ik zoek hoeveelheden om weg te werken. World, here I am.

4. Werkidentiteit. ‘Ik ben want ik werk’, ‘Ik werk dus ik besta’, ‘Ik ben het werk dat nog gedaan moet worden’, ‘Ik ben mijn werk’.  Alles wat ik deed, dus ook die dingen voor de lol, pakte ik effectief en efficiënt aan. Ik was werk. Ik zag werk. Ik deed werk. Ik leefde met werklijstjes. Voor het volledige artikel kijk  gerust ook nog even op: http://edithlindhout.blogspot.nl/2011/10/werkmentaliteit-een-persoonlijke-casus.html

Vullen of voelen

Doorwerken om niet te voelen, of niet voelen om door te kunnen werken, in beide gevallen gaat het om het naar de hand zetten van de werkelijkheid.

Het niet-voelen maakt in elk geval dat onaangename beelden, gedachten en gevoelens geen voet aan de grond krijgen en de doelgerichtheid niet verstoren. Het gaat bij de doorwerker niet om de weg maar om het resultaat.

Het is een niet willen aannemen van dat wat er is en zich aandient. Het gaat erom wat wij doorwerkers willen dat er is en het najagen daarvan. Doorwerken om te vullen in plaats van te voelen.

Split

Opvallend is de scheiding die wij doorwerkers blijkbaar kunnen maken tussen wat we willen bereiken (zonder perse te weten waarom), en onze eigen fysieke, emotionele, mentale en psychologische grenzen (de menselijke maat).

Het is een scheiding tussen ons zelf als mens, levend wezen, aanwezigheid met aardse grenzen, en ons zelf als werker, handelend wezen, doener. Een split tussen zijn en doen kort gezegd. We kunnen door een split als deze onmogelijk duurzaam gezond handelen. Ergens maken we op de lange duur een offer.

Overdag keihard ‘beuken’ en ‘s avonds naar de yoga-les, is een mooie uiting van de split. Of je eerst helemaal vol plannen en na keihard wegwerken van de lijstjes, opgelucht verzuchten dat er even leegte is, en tijd voor ontspanning.

Grensoverschrijding

De split tussen zijn en doen, ofwel spirit en doel, leidt tot grensoverschrijdend gedrag, zowel bij mensen als bij organisaties. Grensoverschrijdende leiders en medewerkers maken geen duurzame organisaties. Het is een vorm van geweld, deze grensoverschrijding. Of het nu een eigen grens, of die van de ander is die je overgaat, het is buiten de orde en proporties dus niet goed.

We zullen doorgaan, tot we … samen zijn

Als er geen grenzen zijn, dan zijn wij zelf onze grens. De ordening en de menselijke maat bieden ons handvatten. Als we die grenzen niet voelen, respecteren en hanteren, ontstaat er simpelweg oorlog, ruzie en ziekte. Op individueel niveau (burnoutje), op collectief niveau (ineffectieve organisaties) en samenlevingsniveau (Poetin). Het antwoord op de split is gelijktijdigheid, van aanwezig zijn en handelen. Dan heb je handeling vanuit spirit. 

Aanwezigheid, gewaar-zijn en gelijktijdigheid zijn zo de sleutelwoorden voor duurzaamheid.             

De wereld is overigens over 1 miljard jaar onleefbaar door de zon, dus wat maakt het eigenlijk uit. Als je alleen wilt voelen als je je goed voelt … prima dus. 

We zullen doorgaan, met het zweet op ons gezicht. Om alleen door te gaan, in een loopgraaf zonder licht. We zullen doorgaan we zullen doorgaan, tot we samen zijn. Lalalalala. 

Ramses Shaffy, uit: We zullen doorgaan.

Mijn buurman de drukker en zijn kracht van verbinding

‘Wat was de essentie van mijn werk?’ was de vraag die mijn buurman de drukker zich stelde bij het organiseren van zijn afscheid van de drukkerij. ‘Het leggen van verbinding tussen mensen’, was zijn antwoord. Met deze woorden opende hij op 1 november 2013 zijn afscheidssymposium ‘De kracht van verbinding’. Een kort verslag voor iedereen die alles (ja alles!) wil weten over verbinding.

Overzicht van verbinding in chronologische volgorde:

1. Als geïnteresseerde leiderschapsprofessional bezocht ik op 1 november 2013 het symposium ‘De kracht van  verbinding’ in Cultuurhuis Stefanus in Utrecht.

2. Ik ontmoette toevallig de leider van het Cultuurhuis, die ik kende via mijn studie theaterwetenschap.

3. Zij blijkt een van de ‘best persons’ te zijn, beschreven in het boek ‘Best Persons en hun betekenis voor de Nederlandse achterstandswijk’, vanwege haar kunnen om verbinding tussen mensen in de wijkte leggen.

4. Ongeveer al mijn buren uit de witte Utrechtse centrumbuurt waren ook aanwezig op het symposium in de Utrechtse Vogelaarwijk Overvecht. Ik voelde mij buur onder de buren, gezamenlijk op wijkbezoekin de Vogelaarwijk. Onderdeel van een of ander uitwisselingsprogramma.

5. Historicus Wim Berkelaar meldde ons dat verbinding niet perse positief is. In 60 voor Christus zag de senaat verbinding als opportunisme, als iets negatiefs waarbij je met kaarten in de mouw het negatieve zoekt van de ander.

6. Verbinding is volgens de historicus onlosmakelijk gekoppeld aan conflict en is een proces van permanent zoeken tussen positief en negatief. Het is niet statisch, altijd in beweging, vol spanning, conflict en creativiteit.

7. Spreker Peter Blom, tegenwoordig directeur van de Triodos bank, bleek voormalig accountmanager geweest te zijn in de drukkerij van mijn buurman.

8. Hij stelde als economische tegenhanger van verbinding: scheiding, in de zin van ontbinding. De huidige trend in de economie is ontbinding want prijs ontstaat niet meer in samenhang met de context, maar op een schermpje.

9. De verbinding met de reële economie, en daarmee de diversiteit in klanten, is verdwenen. Economie is gaming geworden: met transactiebankieren snel geld verdienen en denken in eenheidsworsten. Het is geld verdienen zonder waarde toevoeging, geld verdienen met geld in plaats van door waardecreatie.

10. Het  ontstaan van prijs in verbinding met de context, in relatie met de ander, is economischefairness. Dat is langzaam geld verdienen, want het vergt relationele inspanning. Duurzaam bankieren is:kijken naar je klant.

11. Het gedachtegoed van de Russische schrijver Peter Kropotkin (1842 – 1921), prins en overtuigd anarchist, wordt geciteerd en blijkt de basis van de vriendschap van de drukker met de bankier en de historicus.

Ik heb Russisch gestudeerd.

12. Kropotkins werk gaat over persoonlijke ethiek en wederzijdse hulp. De beste mensen komen tevoorschijn door wederzijdse hulp en niet door strijd zoals Darwin beweert.

13. Iemand verkleed als Kropotkin (Kelder uitgeverij) presenteerde de speciaal voor deze gelegenheid opnieuw uitgegeven ‘Memoires van een revolutionair’ van Peter Kropotkin in de serie kritische klassiekers.

14. 'Echte  verbinding komt aan op het contact tussen mensen' zei mijn buurman ter afronding van het symposium. 'De persoonlijke ontmoeting is de krachtigste manier van verbinding'.

15. 'Soms is de verbinding met wie je zelf bent verbroken, is er ruis op de lijn. Wil je eigenlijk kunstenaar worden in plaats van drukker'.

16. Afscheid nemen van de drukker in de foyer. Hij keek over mij heen naar de andere gasten.

17. Verschil in woord en daad.

18. Verschil in organiseren en ontmoeten.

Wat wil hier geleerd worden?

- Alles hangt met alles samen.

- Dat leidt niet noodzakelijkerwijs tot overzicht en harmonie.

- Wel ook tot creativiteit, associaties en conflict.

- Verbinding is chaos.

Fijn dat u mij volgde!

Op weg naar samenhang in verbinding.