dinsdag 12 mei 2026

Lente en de bloeitijd van vernietigende eenvoud

Een stoel van 12 meter hoog met maar drie poten herinnert politici bij het VN-gebouw in Geneve er aan te bouwen aan vrede. De VN-organisatie Unesco doet dit sinds 1945 door 'verzoening en solidariteit te promoten als tegenkracht van conflict en individualisme' aldus Ferrier en Thomas van UnescoNL in hun essay van 30 maart in de Volkskrant. ´Het inzetten van de zachte factoren onderwijs, wetenschap cultuur en media houden de democratie overeind´. Nu er duidelijk iets niet in orde is op het wereldtoneel en oorlog en vernietiging het winnen van verbinding en verzoening is de vraag hoe dat dan kan.

Hoe een narcis ervoor zorgt dat alles in orde is

Het symbool voor eeuwige liefde en het verlangen naar de afwezige geliefde, staat deze lente weer welig te bloeien. Het is de Paasbloem aan de slootkant met het gele trompethoofd hangend naar de grond, net zoals de mythische naamgever Narcis beschreven door Ovidius. De narcis staat met dank aan Freud ook symbool voor ijdelheid en hebzucht, want in de figuur Narcis vond hij de benaming voor mensen die vooral bezig zijn met hun eigen schoonheid en grootheid. Het is maar net wat je in de bloem ziet, hebzucht en vernietiging of liefde en verbinding. Ferrier en Thomas van UnescoNL zien 'een vernietiging van de wereldorde, die we sinds 1945 op de puinhopen van wereldoorlog twee hebben opgebouwd´. Wat is niet 'in orde' en volgens wie?

Orde

Als alles 'in orde is' vinden we dat over het algemeen heel fijn. Dan is het rustig, vredig en harmonieus, lijkt alles op z'n plek, in ons zelf en om ons heen, is er dat zeldzame gevoel van eenheid en is er vooral geen chaos en conflict, zijn de verbindingen niet 'out of order' en vinden er geen botsingen plaats die ook weer wanorde creëren. Orde is in feite geen-wanorde.

Kosmos

De hoogste orde die wij kennen is de kosmos, dat van het Griekse woord cosmos komt en orde betekent. De kosmos, het universum is in orde en ook eenvoudig zoals het Latijnse woord zegt, 'uni versie', een versie, eenvoudig. De ordening van alle materie kennen als een groter geheel waarin je je bevindt, en waar alles en iedereen z'n plek heeft, betekent leven in de orde.

'Ik ging naar de dijk en stond precies tussen de zon en de maan in'.
'Ik voelde, ik ben thuis'.
(Tina Farifteh)

Eenvoud

Leven in de orde is leven met 'het feit', met dat wat er op je plek is. Dat leven met het feit is leven in eenvoud. Leven met het idee, van hoe je wou dat het was, in plaats van met het feit, is tweevoud dat innerlijk conflict veroorzaakt. Een zelfbeeld, mensbeeld of wereldbeeld kan lang intact blijven, tot de realiteit en het idee zo ver uiteen lopen dat het piept en kraakt en dat wat niet echt is barst. De realiteit wint altijd al was het maar door de dood.

Botsing

Het ontstaan en bestaan van een idee over een feit – middels een gedachte, idee, theorie, analyse, religie, cultuur, model – en dat zien als de werkelijkheid, is de oorzaak van botsing met een ander. Als we op school al leren dat een model een beperkte weergave van de werkelijkheid is, waarom vergeten we dan dat een denkbeeld nooit de werkelijkheid zelf is? Waarom heeft het idee meer geloofwaardigheid dan het feit en rechtvaardigt het oorlogen?

De IK-orde

Omdat IK niet in orde ben, begrijp ik uit een college van de filosoof Jiddu Krishnamurti. IK die niet met het feit leef maar met een idee over mezelf, de ander en de wereld en daarmee uit de ervaring zelf stap, zo hup het denken in. Als ik mijn denkbeeld voor werkelijk en waar aanzie, werkt de realiteit daarop verstorend. De vraag is dan wat IK aanpas, mijn beeld of de wereld?

'Als ik kan leven met het feit, met wie ik ben en niet wie ik zou moeten zijn, dan is er geen conflict van binnen. Als ik aldus compleet in orde ben, kan ik de orde zien. Als ik echter zelf in wanorde ben, in chaos, in onvrede dan is het onmogelijk de orde te onderzoeken, de vrede, de harmonie. De relatie met de kosmos is er, als ik compleet in orde ben'. (J. Krishnamurti).

Innerlijke dialoog

Hoe kan ik of Unesco vrede creëren als er wanorde is in mensen door de omkering van feit en denkbeeld? Dan is de enige weg naar binnen, om opnieuw in orde te komen met wat is, me te verhouden tot dat feit waarmee ik niet in orde ben. Het gebrokene, dat wat ik dacht dat waar was, is waar herstel begint, van binnen, niet van buiten. Niet door het oude weer op te bouwen en te fiksen maar door een nieuwe orde te creëren in mijzelf en daarmee met de wereld om mij heen. Niet leven in het verleden en met het leed van een ander, maar leven in het hier en nu, met het feit dat is. Dat is 'niet makkelijk, wel eenvoudig'.

Aandacht

Eenvoud is een oefening in aandacht. Een keuze maken tussen het richten op dat wat is. Het is een keus tussen de verbinding met jezelf of het denkbeeld.

'Het leven is orde en chaos maar de weg naar vrede is leven met het feit – dat geen tegendeel heeft' (J. Krishnamurti).

Vrede creeren

Als twee of meer mensen hetzelfde denkbeeld delen is dat niet meteen de waarheid, alhoewel het ons dan wel meer waar toeschijnt. De orde gepresenteerd door de machthebber is leidend. Totdat aan deze kloppende realiteit ook weer een einde komt door de botsing met een ander machtig en in zichzelf kloppend geheel. 'Oorlog begint niet met wapens maar met het botsen van ideeën' aldus Ferrier en Thomas van UnescoNL. Terwijl het eigenlijk niet het idee zelf is dat conflict creëert maar het geloof in het idee als realiteit.

Dialoog

Vrede door het voeren van dialoog, zoals UnescoNL voorstaat, is ook een idee en dus niet zaligmakend. Voor de narcissen van Freud is dialoog slechts een spel met als doel sabotage van eenheid omwille van het behoud van het gecreëerde zelfbeeld. Het verlies ervan zou gelijk staan aan de dood. Niet de problemen van het geheel hoeven voor hen daarom te worden opgelost maar de controle over het IK-verhaal dient behouden te blijven, als zijnde de werkelijkheid. Liever oorlog dan dialoog. Zo lossen Freuds narcissen innerlijke onvrede op: door de wereld aan te passen aan het eigen beeld. Een IK-orde waaromheen de wereldorde moet worden georganiseerd, goedschiks of kwaadschiks. Niet in orde natuurlijk als de orde van de een de onderdrukking van de ander is.

Wereldorde

Dialoog werkt in samenhang met innerlijke dialoog. Tot die tijd zullen we als botsautootjes tegen elkaar aan knallen en zal elke orde steeds weer opnieuw verstoord worden. Door de inzet van de zachte factoren leren we echter als kiezers wel zien welke keizers geen kleren aan hebben. Dan komt alles weer in orde en kan de narcis bloeien als zichzelf.

Edith Lindhout Leven en Werk – Trainer en coach Leiderschap en Samenwerken. www.edithlindhout.nl

Geen opmerkingen:

Een reactie posten