Het glazen plafond bestaat echt niet meer. Over WK-vrouwenvoetbal en de opkomst van vrouwen in mannenbolwerken.

Testje vooraf: 

Waar denkt u aan bij het woord 'voetbalvrouwen'?

A. De vrouwen van voetballende mannen

B. Voetballende vrouwen.

Beter

Het nationale vrouwenelftal heeft zich op 27 november 2014, tegen Italië geplaatst voor het WK van volgend jaar in Canada. Als voormalig voetballende vrouw kan ik sportmatig heel blij van worden van dit historische moment. Ook blij word ik van het feit dat er vandaag in de Volkskrant staat dat 'meisjes steeds beter kunnen voetballen', althans, volgens Volkskrantjournalist Willem Vissers, die voor deze krant altijd verslag mag doen van het vrouwenvoetbal. Wie dat voetballen nu beter vindt gaan en hoe dat gemeten wordt, vertelt Willem niet, maar als zogenaamd verlaat compliment, neem ik het graag aan.

Aantallen

Het succes is overigens deels een gevolg van de getalsmatige opkomst vertelt Willem verder: 'Overal voetballen meisjes'. 'Met jongens of met elkaar'. 'In het mannenbolwerk van de KNVB is een op de tien leden vrouw'. Nu kom ik zelf nogal eens op een voetbalveld, als voetbalouder, -coach en -trainer en ja, bovenstaande beeld kan ik bevestigen: in het elftal van mijn zoon speelt inderdaad 1 meid mee (geen 'meisje' dus; zoals we in het voetbal ook niet 'clubhuis' maar 'kantine' zeggen) en elke zichzelf respecterende vereniging heeft een of meer meidenteams.

Gullit

In de tijd waarin ik met veel liefde en lol voor het voetbalspel, kilometers over het veld sprintte en sjokte (nooit stilstaan!), was het vol krijgen van een meidenteam elk seizoen weer spannend. Dat we op de eigen vereniging (dus niet club) mochten bestaan betekende overigens niet dat ons spel serieus genomen werd. Het deerde ons echter niet; het was al fijn dat je mocht voetballen en stoer om je als vrouw op mannenterrein te bevinden. Dat alleen al was winst. Wat er wel inhakte was dat idool Gullit zich publiekelijk uitsprak tegen vrouwenvoetbal, want: 'dat zag er niet uit'.

Andere tijden

Gelukkig leven we in andere tijden, tijden waarin men absoluut niet laatdunkend spreekt over vrouwenvoetbal of over vrouwen in het algemeen. Heel prettig! En goed nieuws ook, voor vrouwen die van voetballen houden, en voor iedereen die de gelijkheid tussen man en vrouw hoog in het vaandel heeft staan in maatschappij en organisatie.

Oren dicht

Dat er intussen over dat ene voetballende meisje in het team van mijn zoon laatdunkende opmerkingen gemaakt worden door de tegenstanders, hoor ik gewoon niet. Dat een voetbalvader baalt dat er in zijn zoons team een meisje zit omdat ze daardoor slecht voetballen hoor ik ook niet. Dat iemand slecht voetbalt omdat het een meisje is, hoor ik zeker niet.

Kokend bloed

Wanneer mijn bloed echter gaat koken is op de momenten dat ik zelf -als vrijwillige jeugdtrainer op de woensdagmiddag- door de oppertrainer (man) als enige gecontroleerd en overruled wordt; dat ik als coach het team op zaterdag instrueer en de te late leider (man) het bij aankomst helemaal anders doet dan ik had bedacht; dat ik bij de kennismaking met een andere vrijwillige trainer (man) de humoristische vraag voorgeschoteld krijg of ik hier ben omdat ik soms heel goed in tafeltennis ben.

Ik hoor u al denken: dat is omdat u zelf en uw leiderschapsstijl onzichtbaar zijn, niet omdat u vrouw bent. NEE, NEE, DAT ZAL WEL! Wij zijn allen gelijk. Van het woord voetbalmannen heb ik echter nooit gehoord.

Het WK Canada

Nu het Nederlandse vrouwenelftal de WK kwalificatiewedstrijd heeft gewonnen en volgend jaar meedoet in Canada, is het voor mij tijd om het beestje bij de naam te noemen, ondanks mijn eigen hoopvolle veranderwens ten spijt: het gegroeide aantal meisjes in het voetbal betekent niet dat vrouwenvoetbal werkelijk in het mannenbolwerk opgenomen is.

Negeren en uitsluiten zijn mechanismes die nog steeds werken. Moge de illusie van gelijkheid snel ingeruild worden voor werkelijke gelijkheid tussen man en vrouw, en meteen ook tussen alle mensen, ongeacht religie, geaardheid, ras en huidskleur.

Wat kunnen we in organisaties van het opkomende aantal vrouwenleden in het voetbal en het politiek gewenste zwijgen leren?

Niets.

Alleen dat goed of slecht voetballen niets te maken heeft met jongetje of meisje zijn.

Mag ik van jou: de nieuwe leider die talenten verbindt? Kwartetten met generatieverschillen.

Kennen, erkennen en herkennen van generatieverschillen, stond centraal in de bijeenkomst 'Leiderschap in generatieperspectief' in het  Leiderschapshuis. In vier workshops deden deelnemers kennis en inzicht op rond het thema. Hieronder een proefje van wat zich afspeelde.

 

X bedenkt hype?

Voor mij (geboren 1972, dus een X richting Y) leek het kijken naar generatieverschillen niet heel belangrijk. Een leuke hype die wel weer overwaait en waar we in organisaties niet perse iets mee hoeven.
Bovendien leek het denken in generaties  –Babyboom, X, Y en Einstein- eerder een uitvinding van de X-generatie en dus meer een behoefte van X, dan een werkelijk belangrijke topic voor het kijken naar organisaties.
Ook had ik het liever over levensfases dan over generaties en vond ik het moeilijk om de sociologische aspecten van de generatieverschillen in de plaats te stellen van de psychologische factoren van de levensfases.

 

De stille generatie

Dat het denken in generaties helemaal niet nieuw is en geen hype, bleek uit een praatje van de socioloog Henk Becker, tachtiger en emeritus hoogleraar van de stille generatie. Zijn onderzoek beslaat de effecten van de generaties op de maatschappelijke ontwikkeling en de nadelige effecten als we daar beleidsmatig geen rekening mee houden. Als socioloog met pensioen is hij blij dat het denken in generaties nu eindelijk terrein wint.

 

Succesvol ondernemen

Bovendien trof ik de dag na de proeverij een artikel aan in de Volkskrant over ‘kinderen’ van 15 die succesvolle ondernemers zijn door het feit dat zij het ‘world wide web’en de sociale media in hun genen hebben. Ze spelen ermee alsof het een voetbal is en draaien hun hand niet om voor het met gemak en in hun vrije tijd opstarten van succesvolle ondernemingen. 

 

De einsteiner

Dit is generatie Einstein!, wist ik na vrijdag meteen scherp op te merken. Voor meer begrip raadpleegde ik thuis het kwartetspel over generaties, ontwikkeld door Marjolein Risseeuw. Daar waar de babyboomers zeggen hoe het moet, de X-ers vragen hoe het moet, de Y-ers zelf bedenken hoe het moet, zijn de Einsteiners helemaal niet bezig met de vraag van HOE, zij doen het gewoon.

 

Doel en kunde

Ook zag ik in het kwartet dat  Einsteiners een ander doel hebben en daardoor heel anders communiceren dan ik als X-er. Zij netwerken, in werk en privé tegelijk, daar waar ik polder, en streef naar zingeving op het werk. Hun vaardigheden liggen op het terrein van de digitale wereld en ze kunnen multi-tasken met laptop, Ipod, tv en muziek. De Einsteiner wil heldere visie, kaders en inlevingsvermogen van hun leidinggevende zodat ze aan de slag kunnen.

 

Generatieconflict

Stel je voor dat een Babyboomer leiding geeft of samenwerkt met een Einsteiner –dat doet hij topdown-, of een X-er die met de Einsteiner wil polderen, of een Y-er die met de Einsteiner wil SAMENwerken, dan heb je legio potentiële conflicten te pakken waarin partijen elkaar niet begrijpen en het conflict al snel persoonlijk wordt.

 

De ideale leider verbindt

Volgens Risseeuw is in het krachtenveld van 4 generaties op de werkvloer, de ideale leider degene die de verschillende generatietalenten weet te verbinden.
 In kwartettermen klinkt dat: mag ik van jou de verbindende leider die:

• macht en liefde verbindt;
• deelneemt en verantwoordelijkheid neemt;
• empathie en duidelijkheid verbindt;
• diversiteit in leeftijd en in man/vrouw verbindt.

In het boek 'Zo X! Hoe de nieuwe leiders talenten in organisaties verbinden', schrijft Risseeuw hier uitgebreid verder over. 

 

De winst

Na de Generatieproeverij had ik als begeleider van leiderschap en organisatie, mijn inzicht in diagnose- en interventiemogelijkheden duidelijk vergroot:
1- Samenwerkingsconflicten kunnen al in de diagnosefase, met kennis van generatieverschillen, tot een heel andere aanpak leiden dan die ik binnen mijn palet geneigd was te doen.
2- Bovendien voegt het denken en kijken naar generaties, een extra dimensie toe aan het thema diversiteit als leidend thema in organisaties. 

 

Tot slot

Het belang van meerdere generaties in de organisatie is mij inmiddels meer dan duidelijk, maar de vraag hoe je diversiteit in generaties verkrijgt is ook aan de orde. De orde waarmee ook man/vrouw- en cultuurverschillen worstelen.
Een manager vertelde me dat hij geen generatieconflicten in zijn team heeft omdat er ‘gewoon’ geen leeftijdsverschillen in het team zijn.
De aanpak van het creëren van diversiteit in generaties verdient net als andere diversiteitsthema’s ook aandacht.

Naar het blogoverzicht